15e zondag (2025) – Marta of Maria?
Herman Wouters
LIED 104 Gegroet en gezegend
Inleiding
Mag je hier op zondagmorgen naar de viering komen, je neerzetten en gewoon komen luisteren, zonder je verder te engageren en moet je je daarover dan schuldig voelen? Mag je naar - ik zeg maar iets - een receptie voor een verjaardag van een 80-jariege komen zonder mee te helpen met het opdienen of de afwas?
Vandaag lezen we het bekende verhaal van Marta en Maria, waar Marta er zich druk over maakt dat zij al het werk moet doen terwijl haar zus aan de voeten van Jezus blijft zitten om alleen maar te luisteren naar zijn woorden. Jezus zegt dat Maria het beste deel gekozen heeft.
Ik heb toch te doen met Marta, die de rol van gastvrouw op zich nam. Jezus passeerde er, zeer waarschijnlijk zonder vooraf te verwittigen dat hij weer eens langs zou komen en zonder te vragen of het wel past. Bovendien kwam hij niet alleen. Hij had zijn leerlingen mee: hongerig, dorstig en onder het stof. Ze bleven vermoedelijk ook allemaal slapen. En dan is daar je zus, die zich daar niets van aantrekt en rustig gaat zitten om te luisteren. Wellicht was het ook niet de eerste keer dat Maria zich aan het praktische werk onttrok. En waar is Lazarus? Hij wordt niet vermeld. Ik vermoed dat dat niet is omdat hij zich heel de tijd in de keuken bevond om te helpen.
Wat is er prioritair, wat is het beste deel? Verwijlen bij Jezus en luisteren naar zijn woorden, wat ook als een vorm van contemplatie of meditatie kan beschouwd worden? Of is het beter om je te engageren zoals Martha?
In de eerste lezing uit Genesis krijgt ook Abraham bezoek terwijl hij in het heetst van de dag aan de ingang van zijn tent wat voor zich uit zit te staren. Merkwaardig is hoe híj omgaat met het praktische werk dat zo’n plotse visite met zich meebrengt.
Maar laten we de viering beginnen met Lied 1 en met de stelling “dat zij die van de dagdagelijkse aarde houden ook de hemel dragen. Wie anders?”
LIED 001 Wie anders zou de hemel dragen
Openingsgebed
Evangelie Lucas 10, 38 -42
Luisteren we nu naar de tekst die als eerste lezing voor vandaag werd voorzien. Merkwaardig hoe Abraham de praktische beslommeringen van een plots bezoek oplost; eigenlijk moet ik zeggen: laat oplossen.
Eerste lezing Genesis 18, 1 -10a
Lied 529 Hoort hoe God met mensen omgaat (strofe 1-3-5-13)
Homilie
Jezus wijst Marta terecht : “Marta, Marta je maakt je veel te druk”
Om onze 25-jarige huwelijksverjaardag te vieren wilden An en ik een benefietconcert met Elly en Rikkert organiseren. We houden van hun liedjes zowel die uit hun hippietijd als die uit hun latere evangelische periode. Nu nog zingen onze kleinkinderen hun evangelische kinderliedjes mee, wanneer we die CD in de auto opzetten. Elly en Rikkert hadden ook een contactpersoon in Vlaanderen, hun prijs was erg redelijk. Dus het was doenbaar. In het contract stond dat we moesten helpen bij het uitladen van de instrumenten en de geluidsinstallatie én dat we als avondmaal voor broodjes moesten zorgen voor drie personen. Ze kwamen met een extra muzikant. An had die dag een zware dag op de school met eindwerkenbeoordeling en kon niet veel op voorhand aanwezig zijn zodat ik het gezelschap alleen opwachtte. Aan de overkant van de zaal, waar het concert doorging, bevond zich een broodjeszaak. Dus dat was ideaal voor het avondmaal. Alleen sloot die om 19u. Ik moest dus tijdig weten welk soort broodjes ik voor hen moest afhalen. Elly en Rikkert arriveerden iets voor half zeven. Ik was erg benieuwd om hen live te ontmoeten: twee mensen vol van evangelische liedjes over de Heer en over het liefdevol omgaan met elkaar. Rikkert was inderdaad de lieve minzaamheid zelve. Elly had toch meer iets van een Nederlandse van boven de Moerdijk. Ik hielp, zoals afgesproken, met het uitladen van de instrumenten maar moest eigenlijk nogal snel weten welke soort broodjes ze wilden hebben. Ik sprak hen daarover dus aan nog voor ze goed en wel gezeten waren in het ontvangstlokaaltje dat als kleedkamer diende - waarop Elly me toesneerde “Doe nou zo zenuwachtig niet, joh!”
Die situatie kwam terug in mijn herinnering bij het voorbereiden van deze viering. Ik voelde een zekere verwantschap met Marta. We kregen beiden een niet helemaal terechte terechtwijzing.
Marta of Maria? Wat is de beste keuze. Rustig zittend alle tijd maken voor een soort contemplatie of meditatie, luisterend naar de woorden van Jezus of toch kiezen voor het zorgend en gastvrij engagement van Marta.
Marcel wijdt er in zijn boek over Meister Eckhart een hoofdstuk aan. Voor de Bijbel zijn bidden, meditatie of contemplatie en engagement evenwaardige dingen mits men ze kan ordenen volgens de wet van de liefde. “Heb de Heer uw God lief en uw naaste als uzelf” Ook de dingen van het leven kunnen op die manier een meditatie zijn. Eckhart stelt dat je meer kunt leren door het leven zelf dan vanuit een wereldvreemd geloof waarbij je door veel tijd te besteden aan contemplatie de indruk kan hebben boven de dingen te staan.
Chiara Lubich, de stichteres van de Focolarebeweging schrijft ergens: wanneer je aan het mediteren bent en er belt iemand aan de deur en je stopt je meditatie om de deur open te doen, dan kan jouw meditatie gewoon verder gaan in het contact met die persoon. De God die je ontmoet in het gebed is dezelfde als het goddelijke in de persoon die voor de deur staat. Het is dus bijkomstig of je bidt of andere dingen doet. Ook al werkend kan je in een vorm van gebed vertoeven wanneer de evangelische liefde de motor, de motivatie is van je handelen. Op die manier begrijp ik de uitdrukking van Eckhart om niet ‘in’ de dingen maar ‘bij’ de dingen te staan. Of zoals Kris Gelaude in het intredelied liet horen: op die manier draag je de hemel terwijl je van de aarde houdt. Als we met liefdevolle betrokkenheid ingaan op wat het leven met zich meebrengt, onze alledaagse taken, de ontmoetingen met andere mensen, de emoties van vreugde, verdriet, angst, pijn,… dan staan we wel ‘bij’ de dingen maar toch met een zekere afstand door de verbondenheid met God . Een distantie die eigenlijk geen afstand is maar een andere, een diepere manier van betrokkenheid op wat zich in je leven aandient. Je bekijkt wat er zich voordoet met een liefdevolle bril.
Wanneer Maria op die manier actief luistert naar Jezus en Marta op een zelfde manier praktisch bezig is, is er naar mijn aanvoelen geen verschil tussen beiden, en is er ook geen ‘beste deel’. Marta hoeft zich dan ook niet zo geïrriteerd te voelen omdat haar zus niet meehelpt. Ik hoefde ook niet zo zenuwachtig en snel van Elly en Rikkert de bestelling van die broodjes te hebben. Door deze situatie meer in godsverbondenheid te beleven zou ik ook wel wat rustiger geweest zijn. Dit lijkt me - op dit moment - de boodschap van het evangelie van vandaag.
Alhoewel, zenuwachtig of niet, het zou toch wel een probleem geweest zijn als ik niet voor sluitingstijd mijn bestelling had gehad.
LIED 364 Om te zien een nieuwe aarde
Dat wij willig zijn te dragen en te doen wat moet gedaan
TAFELGEBED 152 Mijn God zijt gij
Communie
LIED 560 Geen weg te lang
Slotgebed:
Het is zo dat ik al geruime tijd nadenk over de teksten van deze zondag. De woorden zitten dus al een hele tijd in mijn binnenste en duiken regelmatig op terwijl ik bezig ben. De boodschap van deze viering is dat het eigenlijk bijkomstig is of je nu werkt, doende bezig bent of bidt. Daarom dit verhaal ook als een vorm van slotgebed:
Nog niet zolang geleden maakten An en ik ons klaar om op zondagmorgen naar de viering te komen maar hadden onze wagen uitgeleend aan onze zoon. Na de viering moesten we onmiddellijk door naar een verjaardagsfeest van een kleinkind in het Rood Klooster, achter Tervuren. Geen probleem: met de elektrische fietsen zou dat lukken. Er moest evenwel nog picknick gemaakt worden, de tiramisutaart moest veilig ingepakt mee én ik moest nog naar een manier zoeken om twee bakjes aardbeien zo ongeschonden mogelijk ginder te krijgen. Ik vond dit alles stresserend tot plots die uitspraak van Elly opnieuw in mijn binnenste opwelde: “Doe nou zo zenuwachtig niet, joh!”. Daardoor kalmeerde ik en kon ik me terug met een rustige, liefdevollere kijk ‘bij de dingen’ plaatsen’ en niet meer ‘in de dingen’ – zoals Eckhart zou zeggen.
Deze viering wil ik afsluiten door de zin van Kris Gelaude, die we in het begin zongen, om te draaien! “Wie anders zou de aarde dragen, dan zij die van de hemel houden”. Laten we in verbondenheid met de hemel, onze aardse dingen dragen. We vragen daartoe Gods genade en zegen voor de volgende tijd
